bovenbalk1
 Groenraad Amstelveen

logo picture

naar beveiligde website

Amstelveense heemparken

In 2015 bestonden de Amstelveense heemparken 75 jaar. Speciaal voor bezoekers die zelfstandig de parken willen bezoeken is er een gratis app voor IPhone en Android ontwikkeld. Kijk voor de app in de app-store op BeleefRoutes en ga dan naar Heemparken Amstelveen. U kunt de app thuis downloaden. In de app zijn ook vragen en opdrachten voor kinderen verwerkt.

Jac P Thijjse Park Heemparken en heemgroen. De Amstelveense heemparken zijn in veel opzichten een begrip. Niet alleen binnen Amstelveen maar ook landelijk en zelfs internationaal. Het woord 'heempark' is zelfs een Amstelveense uitvinding.

Het woord 'heem' staat voor inheems. Dat betekent dat de beplanting tot de oorspronkelijke Nederlandse flora, de wilde planten van ons land, behoort. Amstelveen heeft zes heemparken en tientallen stukken en stukjes heemgroen. Bij een heempark is de beplanting helemaal inheems en heeft het gebied een parkachtig karakter. Het begrip heemgroen is breed. Het kan daarbij gaan om bloemrijke bermen, maar ook om parken waarbij naast inheemse planten ook gebruik gemaakt is van kruiden, bomen of heesters die van oorsprong niet in ons land voorkomen, de zogenaamde exoten. Een heempark is in Amstelveen te herkennen aan een geel bordje met een groene bloem daarin. Bij heemgroen zijn de kleuren van de bordjes precies omgekeerd.

U vindt op deze pagina een korte beschrijving van alle heemparken en enkele heemgroenobjecten. De parken zijn op hun mooist in het voorjaar maar bezoek ze ook eens in een ander seizoen. Het uiterlijk van een park kan namelijk per week verschillen!

Boekomslag: Dwalen Door Betoverend Heemgroen

Een nieuwe wandelgids
'Dwalen door betoverend heemgroen' is een handzame wandelgids met een schat aan informatie over de bomen en planten die u al wandelend tegenkomt in de heemparken van Amstelveen. Tevens wordt stilgestaan bij de geschiedenis van deze parken en hun naamgevers. Ze zijn er nog steeds, de planten van toen: de Korenbloem, het Klein heksenkruid en het Grasklokje. En ook planten die men nauwelijks meer in het wild aantreft, vindt men nog volop in de heemparken van Amstelveen, die bij elkaar zo’n 11 hectare omvatten.
Auteurs: Ariën Slagt & Arlette Kouwenhoven
Verkoopprijs: € 14,95


Heemparken:
Dr. Jac. P. Thijssepark
De Braak, de Doorbraak en de Heemkwekerij
Dr. Koos Landwehrpark.
Meanderpark
Anna Blamanpark.
Wilhelminapark

Heemgroen:
Beneluxbaan
De Ruyschlaan
Parkje Smeenklaan
Handwegbos


Heemparken

Dr. Jac. P. Thijssepark
Aanleg: tussen 1940 en 1972
Grootte: 5,3 hectare
Ligging: Aan de noordwestzijde van de Amsterdamseweg.

Hoofdingang naast Prins Bernhardlaan 8. Er zijn echter nog vier ingangen, één ligt er naast de Amsterdamseweg 207.

Thijssepark foto Het Thijssepark is het bekendste heempark van Amstelveen. Er werd nog tijdens de bezetting, in 1940, met de aanleg begonnen. Het oorspronkelijke natte weiland werd gekeerd waardoor er 'maagdelijk' arm veen boven kwam te liggen. Het ontwerp is bijzonder. Door een combinatie van zogenaamde parkkamers, kronkelige paadjes, waterpartijen en sprookjesachtige doorkijkjes lijkt het park veel breder dan het in werkelijkheid is. Hierbij heeft ontwerper Chris Broerse kunstig gebruik gemaakt van het uitzicht op het ernaast gelegen Amsterdamse Bos. ledere ruimte (parkkamer) heeft haar eigen karakter, kleur en sfeer. Het Thijssepark vormt een lange smalle U waarvan de zuidelijkste arm pas in 1972 werd aangelegd. De beplanting is afwisselend en ziet er bijzonder natuurlijk uit. Door een afwisseling tussen open en gesloten ruimtes, nat en droog, voedselrijk en voedselarm kunt u er een groot deel van de Nederlandse wilde plantensoorten tegenkomen. De planten staan vaak niet op plaatsen waar u ze in de natuur tegen zult komen, ze zijn zo gerangschikt dat ze mooie plaatjes geven. Er is niet getracht de natuur na te bootsen, eerder haar te 'sublimeren'. Het park staat op meerdere lijsten van 'mooiste parken van Europa en de wereld', het geniet, mede daardoor, dan ook in het binnen- en buitenland een grote bekendheid.

De Braak, de Doorbraak en de Heemkwekerij
Aanleg: tussen 1939 en 1957
Grootte: 5 hectare
Ligging: Langs de Amsterdamseweg.
Hoofdingang Amsterdamseweg tussen huisnummer 244 en 252, maar er zijn nog vier ingangen waarvan er drie langs de Amsterdamseweg liggen.

De Braak is het oudste heempark van Amstelveen. Hier experimenteerde ontwerper Chris Broerse al voor de Tweede Wereldoorlog met het gebruik van inheemse planten in openbaar groen. Hij moest uitgaan van een grote vijver die ooit ontstond na een doorbraak van de dijk waarop nu de Amsterdamseweg loopt. Door het lossteken en verplaatsen van de drijvende rietzudden, het uitbaggeren van zo'n 10.000 m3 bagger en het maken van een nieuw eiland aan de westzijde van de plas kreeg heempark De Braak haar huidige vorm. De vijver diende eens als speelvijver voor de rijke burgers en adel die het, nu verdwenen, landgoed Elsrijk bewoonden. Het landhuis lag aan de zuidkant van de vijver. Naast natuurlijke bossen en heide is ook de cultuurhistorie niet vergeten in het park. U vindt er niet alleen de typisch Nederlandse knotwilgen, maar langs het drijvend pad aan de zuidwestkant van de vijver, ook nog grienden. Dit zijn door de mens laag afgezette wilgen die een geheel eigen levensgemeenschap vormen. De wilgentakken werden en worden gebruikt voor het vlechten van manden, het aanleggen van dijken enzovoort. Het deel van het park rond de grote vijver geeft een prachtig beeld van de lage delen van Holland: open met rietvelden laagveen, open water en wilgen.

De Braak foto Aan de oostkant van de medewerkersruimte, die u in het midden van het park vindt, ligt een deel van het park dat in tegenstelling tot de rest, deels uit exoten bestaat. Het zijn voornamelijk leden van de heidefamilie. Rhododendrons en niet inheemse heidesoorten worden er afgewisseld met inheemse kruiden en majestueuze moerascypressen. Het bosdeel, de heide en het ven aan de zuidkant daarvan bestaat wel weer geheel uit inheemse planten.

Dit heeft een veel intiemere sfeer dan het deel rond de grotere vijver. De kwekerij aan de noordwestzijde van het park bestaat uit meerdere onderdelen. Het grootst is het kwekerijdeel. ln de afgelopen 70 jaren kwamen hier vele duizenden vaste planten, bomen en struiken vandaan. Hier worden ook eenjarige akkerkruiden voor het zaad gekweekt. Daarnaast zijn er kalk- en zandbedden te vinden met plantensoorten die hoge eisen aan de bodem stellen. Een bijzonder deel is het stuk met micromilieuschalen. Deze schalen laten verschillende reeksen zien: van droog naar zeer nat en van zuur naar kalkrijk. ln de kruidentuin ziet u een grote verzameling gebruiksplanten. Niet alleen keukenkruiden maar ook verfplanten en oude graansoorten kunt u hier vinden. De heemkwekerij is tijdens kantooruren geopend.

Dr. Koos Landwehrpark.
Aanleg: 1950
Grootte: 0,6 hectare
Ligging: tussen de Amsterdamseweg (bij de nummers 170-180) en de Mauritslaan.
Foto Landwehr park
Dit kleine groene juweeltje heette van oorsprong het Mauritsplantsoen maar werd na het overlijden van Koos Landwehr in 1996 naar hem genoemd. Wat deze man voor Amstelveen en de wetenschap betekend heeft is te lezen op de basalten pilaar naast de Johanneskapel aan de oostkant van het parkje. Het natte grasland werd omgetoverd tot een prachtig bloemrijk grasland met wilgen en gagelstruweeltjes. Struwelen zijn lage struikachtige begroeiingen. ln dit geval met gagel. Het wordt omzoomd door smalle stroken bloemrijk bos, duinrozen en enorme koningsvarens. Het lijkt of het water in het midden er altijd al gelegen heeft. ln de zomer is goed te zien dat het noordelijke deel van het grasland minder voedsel bevat dan het zuidelijke. Het is 'blauwer' en bevat soorten als Spaanse ruiter, kranskarwij er egelboterbloem.

Meanderpark
Foto Meanderpark Aanleg: van '62 tot '65
Grootte: 3,3 hectare
Ligging: Tussen de zes torenflats van de Meander en de A9.

Een prachtig rustig park tussen het verkeersgedruis van de snelweg en het drukke Stadshart. De zes vijvers zijn met elkaar verbonden en meanderen tussen graslandjes, vaste plantenhoeken en bosplantsoen. Het park is smal en ongeveer 800 meter lang. Als u rond het middaguur in het park komt wordt het u duidelijk dat veel mensen het park opzoeken om binnen de randstedelijke hectiek hun boterham op te eten in deze oase en rust.

Anna Blamanpark
Foto Anna Blaman park Het Anna Blamanpark is een modern vormgegeven heempark

Aanleg: 1996
Grootte: 1 hectare
Ligging: Tussen de Simon Vestdijklaan en de Anna Blamanlaan.

De jongste loot aan de Amstelveense heemparkboom wordt ook wel Kringlooppark of parkje Westwijk genoemd. Het is een modern vormgegeven heempark tussen drie woonflats. Er is in dit park gebruik gemaakt van verschillende soorten steenachtig materiaal zoals gestapelde granieten trottoirbanden die de ondergrond vormen voor muurflora en warmteminnende planten. Een deel dat als bloemrijk grasland was bedoeld, wordt nu als gazon beheerd om de voetballende jeugd van dienst te zijn; dit maakt het contrast met de vaste planten groter maar ook mooier. De nog jonge stukjes bos herbergen tal van stinzen- en bosrandsoorten.

Wilhelminapark
Foto Wilhelmina park Ook het Wilhelminapark werd door Broerse ontworpen

Aanleg: 1957
Grootte: 0,8 hectare
Ligging: ln de hoek Benderslaan, Hortensialaan, en Boksdoornlaan.

Een prachtig klein parkje. Broerse maakte het ontwerp in 1955 waarna het in 1957 werd aangelegd. Het park is genoemd naar de Wilhelminaschool die er middenin ligt. Tegenwoordig heet deze school Basisschool Palet-Zuid. Vooral in het voorjaar is het park bijzonder, het is dan wit van de daslook. Doordat het heemgroen tot de muren van de school loopt, komen de kinderen al jong in aanraking met heemgroen en zullen ze dit hopelijk gaan waarderen.


Heemgroen
Omdat Amstelveen vele tientallen stukken en stukjes heemgroen kent is het onmogelijk alle gebieden te beschrijven, hieronder vindt u daarom slechts een deel. Als u op de fiets de gemeente doorkruist kunt u nog veel meer fraaie voorbeelden van het gebruik van inheemse planten in het openbaar groen vinden. Let daarbij vooral op de vele bloemrijke bermen die in de zomer in al hun soortenrijkdom en schoonheid in alle wijken te vinden zijn.

Beneluxbaan
Aanleg: in fases tussen 1963 en 1990
Grootte: Ruim 10 hectare
Ligging: Vanaf de Kalfjeslaan nabij Uilenstede in het noorden tot de Oosteinderweg aan de zuidkant.

Dit is het belangrijkste voorbeeld van wat een gemeente met een berm kan doen. In 1963 werd er langs een nieuw aangelegde ontsluitingsweg zuidwaarts vanaf de Buitenveldertselaan in Amsterdam, een enorme berm met een- en tweejarige kruiden en vaste planten ingezaaid. ln eerste instantie was de hele groenstrook 15 hectare. ln 1998 werd er echter op de middenberm een sneltram- verbinding met Amsterdam aangelegd. Hierdoor ging een aantal hectare verloren. Overal worden de kleurrijke bermen afgewisseld met bomenrijen en groepen heesters. Knolsteen breek, klokjes, centauries, rietorchissen en verschillende soorten walstro vormen een bijzondere combinatie en zijn een feest voor het oog. Deze strook is in de zomer het mooist. Het is dan geweldig om de hele Beneluxbaan langs te fietsen.

De Ruyschlaan
Foto Ruyschlaan Aanleg: 1948
Grootte: 2,3 hectare
Ligging: Tussen De Ruwiellaan, Van der Veerelaan en Meester Bardeslaan.

Het park heeft een landgoedachtige sfeer die prachtig aansluit bij de monumentale Kruiskerk die er middenin ligt. Chris Broerse ontwierp het eind van de jaren veertig nog voor de kerk gebouwd werd. Een park met prachtige oude bomen en een bijzondere structuur die een beetje aan een oude brink doen denken. Het openluchttheater uit de begintijd van het park bestaat helaas niet meer. Er is wel iets bijzonders voor terug gekomen. Waar vroeger bezoekers naar toneel- en andere voorstellingen keken ligt nu een kleine glooiende weide die niet alleen wandelaars maar vooral ook inheemse vlinders moet trekken. U vindt er als planten onder andere bloedzuring en overblijvende ossentong.

Parkje Smeenklaan
Foto Parkje Smeenklaan Aanleg: 1974
Grootte: 0,2 hectare
Ligging: Achter dienstencentrum 't Pluspunt aan de Amsterdamseweg, aan de zuidkant van de Smeenklaan.

Een klein intiem parkje met een bloemrijk grasland en knotwilgen. U vindt er onder andere moeraswolfsmelk, koningsvarens, adderwortel, bonte krokussen en kievitsbloemen. De Ruyschlaan is een park met prachtige oude bomen. Parkje Smeenklaan is klein en intiem.

Handwegbos
Aanleg: 1960
Oppervlakte: 3 hectare
Ligging: Tussen het museumspoorlijntje en de Keizer Karelweg tegen de oostkant van de Handweg.

Een bijzonder mooi, maar smal bos, doorsneden door een slingerpad. Het is vooral bekend vanwege zijn stinzeplanten in het voorjaar. Het staat dan vol gevlekte aronskelk, bosanemonen en knolsteenbreek. Zomers geeft het schaduwkruiskruid een prachtige sfeer.